Tổng hợp những kiến thức về Covid-19 và cách phòng tránh HIỆU QUẢ

Người đăng MonaMask

Tháng Mười Hai 4, 2020

Covid-19 – Viết tắt của Coronavirus disease 2019- bệnh coronavirus 2019. Đây là loại bệnh gây ra bởi loại virus SARS – CoV – 2. Loại virus này xuất hiện lần đầu tiên vào cuối năm 2019, tại Trung Quốc và cho đến nay đã lây lan khắp toàn thế giới. Vậy Covid – 19 là gì? Cơ chế truyền nhiễm ra sao? Điều gì xảy ra nếu bạn mắc Covid 19 và cách phòng tránh như thế nào hiệu quả? Tất cả sẽ có trong bài viết dưới đây:

Covid-19

1. Covid-19 là gì?

Covid-19 (Hay còn gọi là virus Corona hay 2019 – nCoV) là một họ virus lớn, trong số đó có một vài chủng có khả năng gây bệnh khi lây nhiễm từ động vật sang người hoặc từ người này sang người khác. Trong quá khứ, Covid đã xảy ra, lây từ động vật hoang dã sang người và tạo thành những đại dịch thế kỷ như MERS hoặc SARS.

Covid-19 xuất hiện đầu tiên ở Vũ Hán, là một trong chủng mới chưa từng xuất hiện trước kia, cùng với SAR-CoV và MERS-CoV, 2019 – nCoV đã trở thành những chủng corona virus nguy hiểm nhất. 

Hầu hết các bệnh nhân mắc Covid 19 đều có các triệu chứng ban đầu khá giống với cảm cúm. Tuy nhiên, có một số người bệnh không xuất hiện triệu chứng hoặc các triệu chứng rất nhẹ nên thường dễ bỏ qua. Chính vì thế, để chuẩn đoán chính xác 1 người có mắc Covid-19 hay không thì cần xét nghiệm.

2. Các triệu chứng của Covid-19 là gì?

Các triệu chứng phổ biến nhất của Covid-19 có thể kể đến như:

+ Sốt

+ Ho khan

+ Mệt mỏi

Các triệu chứng khác ít phổ biến hơn nhưng vẫn ảnh hưởng đến bệnh nhân bao gồm:

+ Mất vị giác hoặc khứu giác

+ Nghẹt mũi

+ Viêm kết mạc

+ Đau họng

+ Đau đầu

+ Đau cơ hoặc khớp

+ Phát ban da khác màu

+ Buồn nôn hoặc nôn mửa

+ Tiêu chảy

+ Cảm giác ớn lạnh hoặc chóng mặt

Các triệu chứng Covid-19 nghiêm trọng bao gồm:

+ Hụt hơi

+ Ăn không ngon

+ Lú lẫn

+ Đau ở ngực hoặc cảm giác có vật đè lên trên lồng ngực

+ Số cao trên 38 độ C

Tùy vào sức đề kháng của mỗi người mà triệu chứng xảy ra là khác nhau. Cơ thể người bệnh lúc này đã có virus nhưng chúng không có dấu hiệu rõ ràng, chỉ khi khởi phát, cơ thể con người bị tấn công thì Covid-19 mới gây nên tình trạng sốt, làm tổn thương đường hô hấp. Trong trường hợp nặng nhất sẽ khiến bệnh nhân bị tử vong, nhất là các trường hợp bệnh nhân đã có sẵn bệnh nền.

3. Covid-19 truyền nhiễm như thế nào?

Theo rất nhiều nghiên cứu đã được công bố, Covid-19 lây truyền thông qua cơ chế chính là các giọt bắn từ hắt hơi và ho của người nhiễm bệnh. Theo cơ chế truyền bệnh, các nhà khoa học đã chia giọt bắn thành 2 loại dựa trên kích thước của chúng. Bao gồm: 

+ Nhóm aerosols (Có kích thước <10 micromet, tức nhỏ hơn một nửa đường kính sợi tóc). Đây là những giọt rất nhỏ lơ lửng trên không trung và có thể dễ dàng đi qua các khoảng trống. 

+ Các giọt lớn hơn có kích thước từ 10 micromet – 100 micromet, chúng được gọi là những “giọt phun”. Các giọt này khá lớn và có thể nhìn bằng mắt thường khi ho hoặc hắt hơi.

Theo báo cáo của tiến sĩ Yuguo Li (Đại học Hong Kong) cho thấy các giọt có kích thước từ 0,1 micromet có thể bay hơi hoặc rơi xuống bề mặt trong vòng 2m, tùy thuộc vào kích thước, độ ẩm không khí và nhiệt độ. Những giọt bắn sẽ giống như “viên đạn” bay ra với vận tốc 50 m/s (đối với hắt hơi) và khoảng 10m/s (đối với ho). Điều này khiến chúng có thể bay tới khoảng cách xa nhất là 6m. Do vậy, khoảng cách mà chúng ta nghĩ rằng “an toàn tuyệt đối” 2 mét vẫn không đủ để bảo vệ chúng ta khỏi sự lây nhiễm của Covid-19.

Các hạt bụi nhỏ hay giọt bắn nhỏ sau khi đi qua đường mũi hoặc miệng sẽ đi sâu xuống đến các phế nang – Nơi xảy ra trao đổi khí. Để đi sâu vào khu vực này, bụi hay giọt bắn phải có đường kính dưới 10 micromet. Ngược lại, các giọt phun lớn sẽ bị kẹt trong mũi và cổ họng, ống dẫn khí phía trên phổi, khí quản, phế quản lớn.

4. Covid-19 hoạt động thế nào khi đi vào cơ thể người?

Covid-19 có hình dáng bên ngoài như một chiếc vương miện, tận cùng bên trong cấu tạo của Covid là một mã ARN hình xoắn. Mã này chứa toàn bộ vật liệu và thông tin di truyền của virus để có thể tạo ra hàng triệu bản sao Covid-19. Xung quanh mã ARN là một lớp mỡ có chức năng và bên ngoài lớp mỡ đó là các lớp protein xoắn ốc. Người ta gọi đó là gai protein. 

Những bậc cấu trúc của các loại ARN. Từ trên xuống dưới: bậc I (primary), bậc II, bậc III và bậc IV.

Khi một người ho hoặc hắt hơn, virus trong giọt bắn sẽ bay tới mũi hoặc miệng của bạn rồi đi sâu vào trong cơ thể và tiếp cận với những tế bào ở niêm mạc mũi, họng và phổi. Một trong số chiếc gai protein trên người Covid-19 sẽ tiếp cận và cắm thẳng vào thụ thể trên tế bào khỏe mạnh. Quá trình này sẽ giúp virus Covid thâm nhập sâu vào trong tế bào.

Không giống như Virus cúm mùa, Covid-19 không cần xâm nhập vào trong tế bào vật chủ mà tác động trực tiếp đến Ribosome – Một bộ phận trong tế bào giúp sản xuất tự động những thành phần theo thông tin có sẵn trong ARN, ví dụ như các gai protein. Sau đó một bộ phận khác sẽ chủ động vận chuyển chúng đến màng tế bào. Như vậy, tất cả những thứ cần thiết để tạo ra một virus mới đã được chuẩn bị và tập trung ngay dưới màng tế bào. Cuối cùng những con virus mới sẽ được tạo ra. Quá trình này diễn ra rất nhanh chóng, chỉ trong vài giờ, số lượng virus trong cơ thể sẽ tăng lên theo cấp số nhân.

5. Mất bao lâu để phát triển các triệu chứng Covid-19?

Thời gian tính từ khi tiếp xúc với Covid-19 đến khi bắt đầu các triệu chứng là 5-6 ngày và có thể từ 1 – 14 ngày. Đây cũng là lý do vì sao mà những người tiếp xúc với mầm bệnh được khuyến cáo nên ở nhà trong 14 ngày để ngăn chặn sự lây lan của virus, đặc biệt là những nơi không dễ dàng xét nghiệm.

6. Điều gì xảy ra với những người bị bệnh nặng?

Có đến 80% số người có thể tự khỏi bệnh mà không cần điều trị tại bệnh viện. 20% số người nhiễm Covid-19 bị nặng và cần thở Oxy, trong số đó có 5% số người cần chăm sóc đặc biệt.

Các biến chứng dẫn đến tử vong ở người nhiễm Covid-19 có thể kể đến như suy hô hấp, suy hô hấp cấp tính (ARDS), nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm trùng, huyết khối tắc mạch, suy đa cơ quan, tổn thương tim, gan hoặc thận.

Một số trường hợp hiếm xảy ra, trẻ em bị tổn thương hệ hô hấp nặng sau vài tuần bị nhiễm trùng.

7. Ai có nguy cơ bị bệnh nặng do nhiễm Covid-19?

Bất kỳ ai ở mọi lứa tuổi cũng có nguy cơ bị bệnh nặng do nhiễm Covid-19, tuy nhiên phần lớn tập trung ở những người từ 60 tuổi trở lên và những người có bệnh nền như huyết áp cao, bệnh tim, phổi, tiểu đường, béo phì, ung thư.

8. Nên làm gì nếu có dấu hiệu của Covid-19?

+ Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến Covid-19, hãy liên hệ với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc đường dây nóng Covid-19 để được hướng dẫn về thời gian và địa điểm cần làm xét nghiệm.

+ Tuân thủ quy định cách ly 14 ngày để hạn chế lây nhiễm và theo dõi sức khỏe của bạn.

+ Nếu bạn khó thở hoặc đau tức ngực, hãy đi khám ngay lập tức.

+ Nếu bạn sống trong khu vực có bệnh sốt rét, sốt xuất huyết, hãy tìm kiếm sự chăm sóc của y bác sĩ nếu bạn bị sốt.

+ Giữ khoảng cách ít nhất 1 mét với người khác, tránh dùng tay chạm vào các bề mặt.

9. Khi nào bạn nên làm xét nghiệm Covid-19?

+ Bất kỳ ai có triệu chứng cũng nên đi xét nghiệm bất cứ khi nào có thể.

+ Những người không có triệu chứng nhưng đã tiếp xúc với người đang hoặc có thể bị nhiễm bệnh cũng nên đi xét nghiệm để biết mình đã mắc phải Covid-19 hay chưa.

+ Trong khi một người đang đợi kết quả xét nghiệm nên được cách ly với những người khác. Khi khả năng xét nghiệm còn hạn chế, cần ưu tiên xét nghiệm đối với những người có nguy cơ lây nhiễm cao hơn, ví dụ như nhân viên y tế, người có nguy cơ mắc bệnh nặng, người lớn tuổi, trẻ em, người sống trong nhà của người cao tuổi hoặc cơ sở chăm sóc dài hạn.

10. Nên làm xét nghiệm gì để biết mình có bị nhiễm Covid-19 hay không?

Trong hầu hết các tình huống thì xét nghiệm phân tử được sử dụng để phát hiện virus Covid-19. Phản ứng chuỗi polymerase (PCR) là xét nghiệm phân tử phổ biến nhất. Mẫu xét nghiệm sẽ được thu thập từ mũi hoặc cổ họng bằng tăm bông và phát hiện virus trong mẫu bằng cách khuếch đại vật liệu di truyền. Xét nghiệm phân tử được sử dụng để xác nhận tình trạng nhiễm trùng đang hoạt động, thường là vài ngày kể từ khi tiếp xúc với mầm bệnh hoặc khi mà các triệu chứng có thể bắt đầu.

Còn xét nghiệm nhanh (hay còn gọi là xét nghiệm chuẩn đoán nhanh – RDT) phát hiện các protein của virus (Kháng nguyên). Mẫu xét nghiệm được thu thập từ mũi hoặc cổ họng bằng tăm bông. Xét nghiệm RDT cho kết quả nhanh hơn nhưng lại kém chính xác hơn.

11. Quy trình thực hiện lấy mẫu xét nghiệm Covid-19 như thế nào?

Với tính chất lây lan nhanh của bệnh, việc đẩy mạnh công tác sàng lọc bằng các xét nghiệm hoặc test nhanh phát hiện tác nhân gây bệnh là một trong những việc làm rất cần thiết. Quy trình thực hiện lấy mẫu xét nghiệm Covid-19 được thực hiện trên 5 bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị trước khi lấy mẫu. Các nhân viên thực hiện lấy mẫu xét nghiệm bệnh nhân cần đảm bảo những quy tắc nhất định với ngành y tế bao gồm:

+ Mặc đồ bảo hộ đúng cách và đảm bảo chất lượng

+ Đeo khẩu trang N95, mũ bảo hộ, kính bảo hộ, tấm che mặt

+ Đeo 2 lớp gang tay y tế

+ Thực hiện khử khuẩn, không mang đồ bảo hộ ra khỏi khu vực lấy mẫu.

Bước 2: Lấy mẫu bệnh phẩm. Việc này được thực hiện bởi các nhân viên y tế.

+ Lấy 3 – 5 ml máu cho vào ống chống đông EDTA

+ Dùng que lấy mẫu để thực hiện lấy mẫu dịch đường hô hấp trên và dưới.

+ Dịch đường hô hấp trên bao gồm dịch họng, dịch tỵ hầu, dịch súc họng.

+ Dịch đường hô hấp dưới bao gồm đờm, dịch phế nang, dịch nội khí quản, dịch màng phổi, phế quản, phế nang, tổ chức phổi.

+ Để chung 2 que mẫu đã lấy vào cùng một ống môi trường vận chuyển virus có sẵn.

Bước 3: Bảo quản mẫu. Sau khi lấy xong, mẫu bệnh phẩm sẽ được di chuyển đến phòng xét nghiệm sớm nhất có thể.

+ Mẫu bệnh phẩm cần được bảo quản ở 2 – 8 độ C và vận chuyển đến phòng xét nghiệm trước 48 giờ (Kể từ khi lấy mẫu)

+ Mẫu bệnh phẩm cần bảo quản ở -70 độ C nếu thời gian vận chuyển dự kiến vượt quá 48 giờ.

+ Không bảo quản mẫu ở – 20 độ C hoặc để tại ngăn đá tủ lạnh

+ Mẫu máu toàn phần có thể để đến 5 ngày khi ở nhiệt độ từ 2 – 8 độ C.

Bước 4: Đóng gói và vận chuyển mẫu về phòng xét nghiệm

+ Siết chặt nắp type bệnh phẩm và bọc ngoài bằng giấy parafin, từng type sẽ được bọc bằng giấy thấm.

+ Đưa mẫu vào túi vận chuyển mẫu

+ Bọc ngoài túi vận chuyển bằng bông giấy hoặc bông thấm nước có chứa chất tẩy trùng. Sau đó đặt gói bệnh phẩm vào túi nilong thứ 2 và buộc thật chặt.

+ Đóng các phiếu mẫu bệnh phẩm vào túi nilong cuối cùng, buộc chặt rồi chuyển vào phích lạnh, bên ngoài có vẽ logo bệnh phẩm sinh học và tiến hành vận chuyển đến phòng xét nghiệm.

Bước 5: Thực hiện các xét nghiệm sàng lọc và phát hiện virus Covid-19 tại phòng xét nghiệm. Các xét nghiệm đó bao gồm: Xét nghiệm sinh học phân tử, xét nghiệm miễn dịch, test nhanh kháng thể – kháng nguyên.

12. Đã tìm ra vaccin ngừa Covid-19 hay chưa?

Tính đến nay đã có hàng nghìn người chết vì Covid-19, do vậy việc sản xuất vaccine đang được đẩy mạnh. Từ kinh nghiệm nghiên cứu những chủng virus Corona khác, các nhà khoa học tin rằng những người đã từng khỏi bệnh do nhiễm Covid-19 sẽ không bị tái nhiễm trong một khoảng thời gian. Nhưng giả thuyết này chưa có bằng chứng khoa học.

Nguyên lý cơ bản của việc tiêm vaccine vào người là làm suy yếu toàn bộ hoặc một bộ phận của virus. Vaccine sẽ khiến cơ thể quen dần với virus và loại bỏ chúng nhưng vẫn đủ mạnh để kích thích phản ứng miễn dịch. Trong vài tuần, các tế bào của miễn dịch sẽ tạo ra kháng thể. Các kháng thể này sẽ trực tiếp gắn vào virus và ngăn chúng bám vào tế bào của cơ thể. Hệ miễn dịch sẽ nhanh chóng phản ứng với tín hiệu của kháng thể bằng cách bắt và phá hủy khối virus. Nếu sau này Covid-19 lại tiếp tục tấn công thì cơ thể sẽ nhận ra và tiêu diệt chúng. Nói cách khác, hệ miễn dịch sẽ được đào tạo để chống lại virus này.

Theo chia sẻ của các chuyên gia, việc điều chế ra một loại vaccine sẽ mất khoảng từ 12 – 18 tháng, có loại còn lâu hơn, cũng có những loại không thể tìm ra vaccine điều trị. 

Gần đây, nước Nga công bố họ đã nghiên cứu thành công vaccine điều trị Covid-19 và cấp phép sản xuất vào giữa tháng 8 – 2020. Tuy nhiên, vaccine của Nga gây ra nhiều tranh cãi khác nhau, với mẫu thử chỉ có 38, đây quả là con số nhỏ để có thể đánh giá hiệu quả của vaccine.

Không chỉ có Nga, nước Mỹ cũng đã điều chế ra một loại vaccine thử nghiệm trên người mang kết quả tương đối tốt. Loại vaccine này tiêm vào tình nguyện viên đã làm cho cơ thể của họ tạo ra nhiều kháng thể hơn. Trong 45 người được thử nghiệm có 3 người mang biểu hiện của Covid-19, nhưng chỉ 1 – 2 ngày sau, dấu hiệu nhiễm bệnh đã bién mất hoàn toàn. Sắp tới, Mỹ sẽ thử nghiệm trên diện rộng với 30.000 người.

Anh cũng là nước tham gia vào quá trình sản xuất vaccine chống lại virus Corona. Họ đã điều chế ra một loại vaccine rất tiềm năng, được thử nghiệm trên 1000 người và hầu như an toàn. Kháng thể và bạch cầu được kích thích sản xuất nhiều hơn, không có tác dụng phụ. Một số người có tiền sử đau đầu nhưng khi tiêm vaccine cũng không có vấn đề gì.

Hiện nay trên thế giới có khoảng 150 tổ chức tham gia nghiên cứu vaccine phòng Covid-19. Chúng ta có đủ cơ sở để tin tưởng rằng thế giới sẽ điều chế ra một loại Vaccine giúp chống lại Covid-19 hoàn toàn.

13. Có phương pháp điều trị Covid-19 hay không?

Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang nỗ lực tìm kiếm và phát triển ra các phương pháp điều trị Covid-19. Kết quả thử nghiệm của WHO đã chỉ ra rằng phác đồ remdesivir, hydroxychloroquine, lopinavir / ritonavir và interfero không có hoặc không ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong trong 28 ngày hoặc quá trình nhập viện của Covid-19 ở những người bệnh nặng.

Bên cạnh đó, Hydroxychloroquine đã được chứng minh là không mang lại bất kỳ lợi ích nào cho việc điều trị Covid-19. WHO khuyến nghị không được tự dừng thuốc, kể cả thuốc kháng sinh để phòng ngừa hoặc điều trị Covid-19. WHO đang phối hợp với nhiều tổ chức khác nhau để tìm ra phương pháp điều trị Covid và sẽ tiếp tục cập nhật thông tin mới.

14. Thuốc kháng sinh có hiệu quả trong việc ngăn ngừa hoặc điều trị Covid-19 hay không?

Thuốc kháng sinh không chống lại virus, chúng chỉ phát huy tác dụng trên các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. Covid-19 do virus gây ra nên thuốc kháng sinh sẽ không mang lại hiệu quả. Do vậy, không nên sử dụng thuốc kháng sinh như phương thức để điều trị Covid-19.

Trong bệnh viện, các bác sĩ có thể sử dụng thuốc kháng sinh để ngăn ngừa hoặc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn thứ phát hoặc biến chứng của Covid ở người bệnh nặng. Chúng chỉ nên được sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.

15. Cần làm gì để phòng tránh Covid-19 hiệu quả?

Covid 19 có thể vẫn sẽ tiếp tục phát triển nếu bản thân mỗi người không có ý thức trong việc phòng ngừa virus. Dưới đây là một số khuyến cáo của tổ chức WHO mà bạn nên tuân thủ.

15.1. Phải làm gì để giữ an toàn cho bản thân và những người xung quanh khỏi Covid-19?

– Duy trì khoảng cách ít nhất 1 met giữa bạn và người khác để giảm nguy cơ lây nhiễm khi bạn ho, hắt hơi hoặc nói. 

– Duy trì việc đeo khẩu trang khi có sự tiếp xúc với người khác, điều này đặc biệt quan trọng khi bạn đang ở nơi đông đúc và thông gió kém trong nhà. Nên đeo khẩu trang y tế, khẩu trang chuyên dụng nếu bạn:

+ Trên 60 tuổi

+ Có các tình trạng bệnh lý tiềm ẩn

+ Cảm thấy không khỏe hoặc đang phải chăm sóc một thành viên gia đình bị bệnh.

+ Làm việc trong bệnh viện hoặc các cơ sở y tế khác. Với những người này, hãy sử dụng những loại khẩu trang chuyên dụng có tiêu chuẩn N95, N99 là tốt nhất. Hơn nữa, khẩu trang cần đeo đúng kích cỡ, bám sát khuôn mặt, tránh virus lọt vào trong.

15.2. Làm thế nào để môi trường sống của bạn an toàn hơn?

– Các cuộc bùng phát Covid 19 thường được diễn ra tại các nhà hàng, quán bar, quán ăn, phòng tập gym….Đó thường là những nơi có không gian đông đúc, khoảng cách giữa người với người gần nhau. Do vậy, để giảm thiểu nguy cơ mắc Covid 19, tốt nhất bạn không nên đến những địa điểm kể trên. 

– Nếu bắt buộc phải đến nơi đông đúc, bạn hãy mở cửa sổ và đeo khẩu trang ngay khi ở trong nhà. Điều này cũng giúp bạn hạn chế sự lây nhiễm của Corona.

– Thường xuyên rửa tay sạch sẽ bằng dung dịch có cồn. 

– Tránh đưa tay chạm vào mắt, mũi, miệng.

– Che miệng và mũi của bạn bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy khi bạn ho và hắt hơn. Sau đó, vứt ngay khăn giấy đã sử dụng vào thùng kín và rửa tay.

– Thường xuyên làm sạch và khử trùng bề mặt các đồ vật thường xuyên sử dụng, đặc biệt là những bề mặt thường xuyên chạm vào như tay nắm cửa, vòi nước, màn hình điện thoại, nút bấm thang máy công cộng…

15.3. Phải làm gì nếu bạn cảm thấy không khỏe?

– Nắm rõ những triệu chứng của Covid 19. Các triệu chứng phổ biến nhất của Covid 19 là sốt, kho khan, mệt mỏi, đau nhức cả người. Một số người bệnh khác thì có những triệu chứng khác như mất vị giác, khứu giác, đau đầu, đau họng, nghẹt mũi, đỏ mắt, tiêu chảy hoặc phát ban trên da.

– Ở nhà và tự cách ly khi có những triệu chứng kể trên cho đến khi khỏi bệnh. Nếu bạn cần ra khỏi nhà hoặc có người ở gần, hãy đeo khẩu trang y tế để tránh lây nhiễm cho người khác.

– Nếu sốt cao, ho, khó thở, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức.

– Luôn cập nhật thông tin mới nhất của Covid 19 từ những nguồn đáng tin cậy.

Trên đây là những thông tin cơ bản và chi tiết nhất về Covid 19 mà bạn có thể tham khảo. Hy vọng bài viết này đã đem đến cho bạn những thông tin bổ ích nhất, giúp bạn có cái nhìn đúng đắn hơn về dịch Covid 19 hiện nay. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tìm hiểu thêm.

Nguồn: Monamask.com

Like
Bài viết liên quan

Phát triển cùng chúng tôi









    Mona Mask quan tâm và tôn trọng thông tin riêng tư của bạn. Bằng việc đồng ý, chúng tôi sẽ bảo vệ toàn bộ dữ liệu theo Điều lệ.